Seria gier Tomb Raider ma swoją bogatą historię, pełną niezapomnianych chwil, które zdefiniowały gaming na wiele lat. W ciągu niezliczonej ilości miesięcy mieliśmy do czynienia z różnymi odsłonami, a każda z nich wniosła coś nowego, zarówno w samej mechanice, jak i w sposobie opowiadania historii. Jednym z najważniejszych momentów w istnieniu serii była zmiana w podejściu do postaci Lary oraz jej przygód, co miało miejsce przy restarcie marki w 2013 roku. To wtedy narodziła się nowa wersja bohaterki, a gra zyskała całkiem nowy wymiar, który zapoczątkował zupełnie nowe podejście do całej zabawy. Nowe gry Tomb Raider przyniosły powiew świeżości, łącząc nowoczesną technologię z klasycznym klimatem, ale w zupełnie odmienny sposób, który wyróżniał je na tle starszych odsłon. To, co dla wielu graczy było szokujące, dla innych stanowiło niezapomnianą przygodę, której nie da się porównać do wcześniejszych wydań. Czas zatem spojrzeć dogłębniej na te wszystkie zmiany, z zupełnie nowej perspektywy i ocenić, co zmieniło się na lepsze i dlaczego warto dać temu szansę.
Bohaterka
Nowa Lara to postać, która nie jest już tylko sztucznym tworem niezłomnej bohaterki, gotowej stawić czoła każdemu niebezpieczeństwu. W 2013 roku twórcy postanowili przywrócić ją do życia w zupełnie nowym kontekście. Zamiast niezłomnej wyuczonej już na starcie wojowniczki, mamy tutaj młodą, niedoświadczoną dziewczynę, która musi stawić czoła swoim lękom i znaleźć sposób, by przetrwać. Ta wersja Lary jest znacznie bardziej ludzka i realistyczna, czego próżno było szukać u jej klasycznej prekursorki. Zamiast przekonywującej na każdym kroku niezniszczalności, widzimy więc bohaterkę, która przeżywa trudne momenty, jest ranna, zmęczona, ale mimo to nie poddaje się. Zmienia się także jej wygląd - w końcu nie chodzi już o nierealistyczne proporcje i cechy składające się wyłącznie z symboli siły. Nowa Lara jest bardziej wiarygodna i autentyczna, co sprawia, że gracze mogą się z nią bardziej utożsamiać. Jej działania są przemyślane, jej decyzje nie są wyłącznie efektem konieczności, ale także emocji. To zupełnie inna bohaterka niż ta, którą znaliśmy, ale właśnie ta zmiana jest jednym z najważniejszych elementów, które sprawiają, że nowa wersja dziewczyny to krok w dobrą stronę. Nie ma tu miejsca na zbędne efekciarstwo, a każda jej umiejętność, jaką nabywa, ma sens i jest wynikiem naturalnej ewolucji w adaptowaniu się.
Fabuła
W klasycznych odsłonach fabuła często bywała dość płytka i opierała się na stereotypowych motywach poszukiwania artefaktów i starciach z przeciwnikami. Nowe gry, począwszy od Tomb Raidera z 2013 roku, zmieniły ten sposób opowiadania historii. Fabuła stała się głębsza, bardziej złożona i co najważniejsze - bardziej angażująca. Gra nie stawiała już tylko na ukrywanie artefaktów i ich odnajdywanie, ale wplatała w historię problemy emocjonalne, moralne dylematy i głęboko ludzki kontekst. Zamiast prostego, linearnego wątku, mamy do czynienia z fabułą, która pozwala graczowi na większą interakcję. W nowych odsłonach poznajemy Larę bardziej osobiście, śledzimy jej proces dojrzewania i przechodzimy z nią przez wyzwania, które ją zmieniają. Każda decyzja i wydarzenie mają znaczenie, co sprawia, że gracz poczuwa się naprawdę zaangażowany w historię. W porównaniu do klasycznych gier, które często opierały się na zbieraniu artefaktów w oderwaniu od głębszej narracji, nowe Tomb Raider stawiają na narrację, która angażuje na poziomie emocjonalnym i fabularnym, tworząc wrażenie, jakbyśmy naprawdę uczestniczyli w przygodzie.
Świat
Zmieniony świat w nowych odsłonach to jeden z kluczowych elementów, który wyraźnie odróżnia nowe gry od starszych. Gdy w klasykach mieliśmy do czynienia z korytarzowymi poziomami, które były sztucznie łączone w zamkniętą całość, nowe gry oferują otwarte lokacje, w których świat jest spójny i naturalnie rozciągnięty. Każde miejsce ma sens, a krajobrazy płynnie przechodzą jeden w drugi, tworząc wrażenie, że wszystko jest ze sobą powiązane. Lara nie porusza się już po małych, zamkniętych poziomach, a cała gra stała się bardziej "żywa" i wiarygodna. Miejsca, które odwiedza, nie są już jedynie backgroundem, ale częścią świata, który reaguje na jej działania. Świat w nowej odsłonie jest znacznie bardziej złożony, pełen życia, detali i drobnych elementów, które sprawiają, że każde miejsce czuje się jak część większego ekosystemu, a nie zbiór pokoi, które zostały poskładane w jeden poziom. To znacząca zmiana, która poprawia immersję i pozwala graczowi poczuć się naprawdę częścią opowieści.
Eksploracja
Eksploracja w nowych odsłonach Tomb Raidera zyskała na głębi. W porównaniu do klasycznych gier, w których skakanie i wspinaczka były głównymi elementami rozgrywki, teraz mamy do czynienia z wielopłaszczyznową, bogatą w różnorodne motywy eksploracją. Nowa Lara nie tylko skacze po klifach i wspina się po stromych zboczach, ale także wykonuje różnorodne czynności, które w naturalny sposób wplatają się w otoczenie. Elementy takie jak walka, interakcje z obiektami, rozwiązywanie zagadek i odkrywanie sekretów wplecionych w świat gry tworzą pełniejszą, bardziej zróżnicowaną eksplorację. W odróżnieniu od klasycznych odsłon, gdzie często napotykaliśmy sztuczne blokady, nowe Tomb Raidery oferują graczowi płynne środowisko, które reaguje na jego działania, a każdy nowy element wprowadzony do świata gry jest logiczny i ma swoje uzasadnienie. Zagadki, pułapki, a także elementy walki są umiejscowione w sposób naturalny, tworząc wrażenie spójności i realizmu. To już nie tylko skakanie po skałach czy wspinaczka - to prawdziwa przygoda, która wymaga od gracza zaangażowania na wielu poziomach.
Zagadki
Nowe odsłony Tomb Raidera wprowadziły zupełnie nowe podejście do zagadek, które zdecydowanie przewyższają te znane z klasycznych gier. W klasykach zagadki były często proste i oparte głównie na mechanicznym szukaniu kluczy czy aktywowaniu przełączników, co skutkowało poczuciem monotonni i przewidywalności. W nowych częściach serii Lara zmaga się z zagadkami, które są logicznie powiązane z otoczeniem oraz historią świata, w którym się znajduje. Przemyślane układy i mechanizmy zmuszają gracza do myślenia strategicznego, a rozwiązania zagadek często opierają się na fizyce otoczenia, wykorzystaniu wody, ruchomych platform, a nawet interakcji z żywiołami. W dodatku każda zagadka w nowej odsłonie wydaje się być integralną częścią danego miejsca, co sprawia, że rozwiązania nie są wymuszone i wydają się być wkomponowane w naturalny sposób. Gra nie prowadzi gracza metodą stopniowo odblokowywanych korytarzy, lecz dużą wolnością co wzbogaca satysfakcję z samego procesu rozwiązywania problemów. Zagadki w nowych odsłonach są zdecydowanie bardziej satysfakcjonujące, ponieważ ich rozwiązanie nie tylko odblokowuje nową część gry, ale również daje głębsze zrozumienie fabuły i kultury, w której Lara się porusza. O ile w klasykach gra często tylko zmuszała do szukania przedmiotów w celu przejścia gdzieś dalej, o tyle w nowych odsłonach zagadki mają charakter bardziej narracyjny, wciągający gracza w otaczający go świat.
Wyzwania
W porównaniu do klasycznych odsłon, gdzie głównym wyzwaniem było eksplorowanie i szukanie sekretów, nowe przygody wprowadziły szeroką gamę bardziej rozbudowanych wyzwań, które wychodzą nawet poza samą eksplorację. W klasykach głównie liczyło się przechodzenie przez korytarze, wspinaczka i znajdowanie skarbów, które nie miały większego wpływu na rozwój postaci czy narrację fabuły. W nowych grach wyzwania są znacznie bardziej zróżnicowane i oparte na różnych aspektach rozgrywki - od walki, przez rozwiązanie zagadek, aż po interakcje z postaciami niezależnymi. Lara nie tylko eksploruje, ale także bierze udział w wielu aktywnościach związanych z obozowaniem, zbieraniem zasobów czy rozmawianiem z NPC, które pozwalają na lepsze zrozumienie świata i jego tła. System wyzwań w nowoczesnych Tomb Raiderach daje graczowi więcej możliwości wyboru, pozwalając na różnorodne podejście do realizacji celów, co skutkuje wyższą regrywalnością.
Przeciwnicy
Przeciwnicy w nowych odsłonach Tomb Raidera stanowią zupełnie inny poziom wyzwań niż w klasycznych częściach serii. W starych grach przeciwnicy byli często jedynie sztucznymi statystami, którzy wyskakiwali pod lufę bohaterki bez żadnego powodu. Często wielu z nich nawet nie pasowało do miejsca, w którym toczyły się walki. W nowych odsłonach przeciwnicy są znacznie bardziej realistyczni i lepiej wkomponowani w otoczenie. Reagują na działania dziewczyny, zmieniają strategię zależnie od sytuacji i stają się wyzwaniem, które wymaga większego zaangażowania gracza. Sztuczna inteligencja została zdecydowanie lepiej wyważona, dzięki czemu starcia nie wyglądają sztucznie i drętwo. W nowych grach nie znajdziemy już absurdów, jak w klasykach, gdzie Lara mogła znaleźć dinozaury czy wilki w zamkniętym na cztery spusty pomieszczeniu. Dodatkowo, sama interakcja z nimi uległa ogromnej zmianie. W nowych przygodach gracz musi nie tylko naciskać przycisk akcji, aż do skutku, lecz także stosować różne taktyki, skradać się czy dokładnej analizować otoczenie. W porównaniu do przestarzałych, płaskich przeciwników klasycznych części, nowoczesne podejście do wrogów sprawia, że każda potyczka jest bardziej ekscytująca i satysfakcjonująca.
Edukacja
To co jest też mocną stroną nowych odsłon to sam komponent edukacyjny. Nowe gry Tomb Raidera, w przeciwieństwie do starszych części, kładą dużą wagę na silne walory poznawcze, krajoznawstwo i kulturoznawstwo. W odróżnieniu od klasyków, gdzie część fabuły ograniczała się do czysto fantastycznych opowieści, nowe gry opierają się na prawdziwych elementach i wydarzeniach z historii, co czyni je bardziej autentycznymi. Lara nie tylko walczy i rozwiązuje zagadki w różnych miejscach, ale także eksploruje wiernie oddawany realiom świat, ucząc o cywilizacjach, które w takiej czy innej formie istniały setki, a nawet tysiące lat temu. W grze pojawiają się prawdziwe artefakty, postacie historyczne i budowle, które są wiernie odwzorowane na podstawie badań archeologicznych i naukowych. Poza tym nowe gry zawierają także liczne pisemne materiały, takie jak dzienniki, listy czy dokumenty, które dodatkowo wprowadzają gracza w jeszcze głębszy kontekst historyczny i kulturowy. Również NPC pełnią istotną rolę, bo przedstawiają i to dość wiernie codzienność i zwyczaje różnych kultur, dzięki czemu każdy może na własne oczy przekonać się jak to wszystko wyglądało w rzeczywistości i jak funkcjonowało. Takie podejście do fabuły sprawia, że nowe odsłony są bardzo wartościowe edukacyjnie i kulturowo, dając graczowi nie tylko rozrywkę, ale także szansę na poszerzenie swojej wiedzy o realnym świecie.
Kwestie techniczne
Nowe odsłony Tomb Raidera to również prawdziwy wartościowy przełom technologiczny, który podnosi poprzeczkę w grach z tej serii. Graficznie i technicznie obecne wersje biją na głowę starsze tytuły, oferując graczom niesamowite wrażenia wizualne i dźwiękowe. Każdy detal - od animacji postaci po efekty świetlne i dźwiękowe - został dopracowany do perfekcji, co sprawia, że świat gry wydaje się żywy i niezwykle prawdziwy. Technologie, takie jak motion capture, pozwalają na niespotykaną wcześniej wierność ruchów postaci, a nowoczesne silniki graficzne umożliwiają uzyskanie realistycznych efektów atmosferycznych, takich jak deszcz, mgła czy zmieniające się pory dnia. Dźwięk w nowych grach również stoi na bardzo wysokim poziomie - muzyka, efekty dźwiękowe i dialogi zostały zaprojektowane z myślą o jak najlepszym wciągnięciu gracza w świat gry. W porównaniu do starszych gier, gdzie te elementy często wydawały się sztuczne, a grafika pozostawiała wiele do życzenia, nowe odsłony oferują spójniejsze doświadczenie.
Elementy sieciowe
Warto zauważyć, że też próby dodawania komponentów sieciowych. Nowe odsłony wprowadzają pod tym względem odważne zmiany, starając się tworzyć bardziej społeczne doświadczenie, ale w sposób, który nie jest nachalny czy wymuszony. Gracze nie są zmuszeni do grania w sieci czy ze znajomymi, ale mają możliwość skorzystania z dodatkowych opcji, które oferują jakby nie patrzeć dodatkowy kontent. Choć te elementy sieciowe nie są przełomowe, stanowią ciekawe rozszerzenie, które niewątpliwie także warto docenić. W klasycznych grach Tomb Raider takich opcji przecież nie było, przez co nie raz odnosiło się wrażenie, że gra po przejściu fabuły nie ma już absolutnie nic do zaoferowania. Dopiero nowe odsłony dały możliwość wyjścia poza ten schemat, wprowadzając opcje, które mogą angażować graczy na znacznie dłużej, niż te kilka godzin z główną przygodą.
Dodatki DLC
Nowoczesne odsłony Tomb Raidera korzystają z systemu regularnych popremierowych rozszerzeń, które są ściśle powiązane z podstawową grą, wzbogacając ją o nowe misje, lokacje i przedmioty. W klasycznych odsłonach rozszerzenia były jednorazowymi odrębnymi przygodami, niezwiązanymi z głównym sercem gry. Choć często zawierały interesującą broń czy przedmioty, nie dawały żadnej możliwości przeniesienia ich i późniejszego wykorzystania w głównej przygodzie. W nowoczesnych odsłonach ten problem nie występuje, ponieważ każde rozszerzenie jest zintegrowane z podstawką, co sprawia, że ma realne zastosowanie w kontekście całej gry. W porównaniu do klasycznych rozwiązań, współczesne podejście wypada więc zdecydowanie lepiej, zapewniając większą ciągłość i angażując graczy na znacznie większym poziomie.
Podsumowanie
Z perspektywy czasu widać, że wielu konserwatywnych fanów, trzymających się kurczowo klasycznych odsłon Tomb Raidera, po prostu nigdy nie dało tak naprawdę prawdziwej szansy zmianom wprowadzonym po restarcie serii. A przecież ostatnia trylogia miała być dopiero wstępem do czegoś większego - zapowiedzią wielkiego powrotu Lary Croft, który stopniowo miał przeobrazić ją w tę heroinę, jaką poznaliśmy wcześniej. Charakterystyczny strój, kultowe pistolety, klasyczna fryzura czy efektowne akrobacje wrócą, ale w sposób bardziej uzasadniony. Wcale nie zdziwię się, jeśli stanie się to już przy premierze Tomb Raidera 12. Dlatego też zachęcam, by patrzeć na wszystko ze znacznie szerszej perspektywy, a nie przez pryzmat hejtu graczy, którzy utknęli w nostalgii i archaicznych schematach, których nijak nie da się przenieść do współczesności. Z tego też powodu zamiast narzekać, może warto po prostu usiąść i spróbować zrozumieć, co Crystal Dynamics chce nam tak naprawdę ukazać.